praktyczne

Co przywieźć z Macedonii?

29 kwietnia 2019

Wiadomo, że poza zwiedzaniem i odpoczynkiem jednym z ważniejszych elementów urlopu jest znalezienie doskonałej pamiątki. W jakiej postaci najlepiej przywieźć Macedonię do domu po powrocie? Tutaj znajdziecie poradnik, od produktów spożywczych, przez biżuterię, po niekonwencjonalne zdobycze!

Produkty spożywcze

Jestem fanką przywożenia pamiątek, których raczej nie stawia się na półce, żeby łapały kurz. Ewentualnie opróżnia się i dopiero wówczas, puste, przechowuje jako pamiątkę lub wykorzystuje w inny sposób…

Innymi słowy: uwielbiam przywozić najbliższym z podróży smaki i zapachy. Aby choć w niewielkim stopniu mogli dotknąć zmysłami miejsca, w którym byłam.

a) alkohole: wino i rakija

wino macedonia
Które by tu…

Jeżeli nie jesteśmy abstynentami, nie wypada pojechać do Macedonii i nie spróbować lokalnego wina! Macedończycy robią je doskonale, zarówno “na potrzeby domowe”, jak i do szerokiej dystrybucji. Niezłe wina z winiarni Tikveš dostaniemy już za parę euro, w tym słynne T’ga za jug. Koneserzy win powinni pójść po radę do obsługi hotelu lub właściciela kwatery. Całkiem prawdopodobne, że ten ostatni poczęstuje nas winem z własnej piwniczki!

Więcej o winach przeczytasz w przewodniku po macedońskich winach. Informacji o tym, gdzie zorganizować degustacje oraz krótki opis paru znanych i mniej znanych winiarni w Macedonii, znajdziesz tutaj.

Jak i na całych Bałkanach, tak i w Macedonii króluje rakija, w tym najpopularniejsza żółta. Okolice Strumicy słyną także z mastiki, anyżowej wódki, przypominającej nieco greckie ouzo.

b) ajvar…

ajwar co przywieźć z macedonii
Ajvar firmy Vipro – mój sklepowy faworyt

Z każdej wycieczki do Macedonii wracam z kilkoma słoikami: czy to objazdówka, czy fakultet powtarzany co kilka dni, ajvaru nigdy dość. Macedoński ajvar nie ma sobie równych!

Macedończycy uważają zgodnie, że najlepszy ajvar sklepowy produkowany jest przez Mama’s. Ciekawe eksperymentalne pasty wypuszcza na rynek Perustija ze Štipu, m.in. ajvar z musztardą oraz z zielonej – nie czerwonej – papryki. W dobrej cenie dostaniemy ajvar Vipro. Ten zresztą najczęściej kupuję sama, gdy nie mam czasu na polowanie po bazarach.

Jak kupować ajvar? Gdzie znaleźć ajvar w Polsce? Z czego się składa i dlaczego jest największą macedońską dumą? Zajrzyj tu: Macedońskie smaki – ajwar!

Podobnymi pastami do ajvaru są pindżur oraz lutenica. Pasty różnią się zwartością (lutenica to już w zasadzie sos z dużymi kawałkami warzyw) oraz dodatkami innych składników. Podczas gdy ajvar składa się wyłącznie z papryki, bakłażana, oliwy i przypraw, do pindżuru i lutenicy dodaje się pomidory, ogórki i inne.

d) … i inne warzywne pasty

Ciekawostką kulinarną może być także malidżan, tj. pasta z bakłażana, o charakterystycznej goryczce – paradoksalnie łatwiej dostępna w sklepach niż na bazarach. Odwrotnie rzecz się ma z makalo, które najlepsze jest chyba w Ochrydzie. Tego genialnego dipu najlepiej szukać na targowiskach. W Ochrydzie najczęściej przypomina na pierwszy rzut oka smalec – gęsty, zamknięty w słoiczku dip z czosnku i oliwy. Świetny do zupy rybnej i innych dań z ryb!

Makalo tradycyjnie opiera się na czosnku, ale ochrydzki przepis nie jest jedynym wariantem. W Bitoli miałam okazję próbować makalo z ziemniaków, czosnku, cebuli i sporej garści papryki bukovec. Na jednym z przyjęć w Skopje, gdzie zostałam zaproszona, podano makalo z zielonych pomidorów, ostrej papryki, czosnku i bakłażana.

e) przyprawy

bukovec
Papryka bukovec w lewym górnym rogu. Idealnie komponuje się z fasolą na wzór tavče gravče!

Tu bezapelacyjnie króluje bukovec, czyli grubo zmielona, suszona na słońcu papryka. Jej smak doceniają polscy restauratorzy, a także właściciele food trucków serwujących cieszące się popularnością burgery: doskonale podkreśla smak mięsa. Ale nie tylko! Sprawdza się jako zamiennik chili, a nawet tabasco. Do kupienia na bazarach. Tam też można kupić na pamiątkę lub do spożytkowania w kuchni wysuszoną paprykę, w tym występującą jedynie w Macedonii odmianę “grawerowaną”.

Jeżeli mamy szczęście i trafimy na targ slow food albo nasza wycieczka obejmuje wizytę w Kratovie, gorąco polecam k’caną sol. Ta przyprawa, na którą przepis przechowuje do dziś tylko kilka kratowskich rodzin, na macedońskim rynku i w wybranych restauracjach pojawia się dzięki Stevče Donevskiemu, który wynajmuje również noclegi w tradycyjnej, 300-letniej chacie, częstując domowym serem, rakiją i winem.

e) słodycze i słodkie przetwory

pamiątki macedonia
Lokum z Kruševa. Tylko zazwyczaj nie jest wypełnione po brzegi…

Poza chałwą w różnych wariacjach warto rozejrzeć się za lokum z Kruševa. Czasem trzeba się sporo natrudzić, aby znaleźć charakterystyczny biały kartonik z niebieską grafiką, ale warto – lokum powstaje w małej wytwórni i smakowo wyraźnie odstaje od produkowanych masowo wyrobów sklepowych.

Uwaga! Trzeba pamiętać o szczelnym zabezpieczeniu pudełka: lokum jest obficie posypane cukrem pudrem, a pudełeczko nie jest fabrycznie zamykane!

Inną ciekawostką mogą być tradycyjne slatko, czyli owoce w syropie. Najpopularniejsze są slatko od smokvi (z fig), ale asortyment jest bogaty: od wiśni i śliwek poczynając, na pigwach i dyni kończąc.

Sama zawsze przywożę z Macedonii dwie rzeczy, może nie bardzo charakterystyczne dla Macedonii, ale doskonale wpływające na zdrowie i w porażająco korzystnej cenie w porównaniu z cenami polskimi. Chodzi o pastę sezamową tahini oraz madżun – melasę winogronową.

f) napoje

Niektórzy turyści przywożą z Macedonii kawę. Przyznam szczerze, że nie mam ulubionej marki. Popularne są marki Grand oraz Bravo. Mam wrażenie, że na jej unikatowy smak wpływa nie tylko sam produkt, ale również sposób jego przygotowania i cała atmosfera tajemniczego obrzędu, która towarzyszy jego podawaniu.

W macedońskich sklepach znajdziesz sporo kaw sprowadzanych z Włoch i z Turcji. Warto sprawdzić na opakowaniu, gdzie kawa została zmielona: charakterystyczna dla Bałkanów kawa po turecku jest mielona bardziej niż włoska, wręcz “na pył”.

pamiątki macedonia
I mój ulubiony – salep!

Natomiast w ramach ciekawostki można zaopatrzyć się w salep. Mój absolutny numer jeden wśród bałkańskich smakołyków. To coś między ciepłym napojem i deserem, o zmiennej konsystencji – między kaszką na mleku a płynnym budyniem. W wersji instant dostępny w sklepach i kawiarniach. W niektórych marketach i aptekach można kupić salep “zdrowotny” w saszetkach; bez cukru, wpływający pozytywnie na drogi oddechowe.

Na bałkańskich bazarach znajdziemy mnóstwo przeróżnych ziół do zaparzania,wśród których będzie królował gojnik (mac. planinski čaj). Jeżeli mamy wśród znajomych osoby interesujące się medycyną ludową, to prezent idealny dla nich. A poza tym świetnie smakuje i rzeczywiście uspokaja oraz wspiera walkę z infekcjami wirusowymi i bakteryjnymi.

g) bonus: orzechy i prażone ziarna

co przywieźć z macedonii
Ciecierzycę prażoną można kupić w każdym markecie, ale najlepsza jest w specjalnych sklepach z orzechami, jeszcze ciepła!

E tam, powiecie? Wszędzie można dostać orzechy, powiecie?

Wojownika na koniu temu, kto powie, gdzie dostanę w takiej cenie i o takim smaku prażoną ciecierzycę. Zresztą, właśnie ten produkt był hitem ubiegłorocznych wycieczek pod moim przewodnictwem do Ochrydy. Zachęceni przeze mnie turyści kupili raz porcję, poczęstowali innych… i od tej chwili rozpoczęłam przemyt na kilogramy.

2. Biżuteria i inne pamiątki handmade

Prawdziwą skarbnicą niecodziennych pamiątek są bazary, w tym przede wszystkim Čaršija w Skopje. Wystarczy odejść nieco w bok od zatłoczonych głównych ulic, aby znaleźć skromne, ciasne warsztaty, a w nich rzemieślników i artystów.

pamiątki ochryda
Słynne ochrydzkie perły, srebrna biżuteria i rękodzieło

a) perły i filigran

Oczywiście, Ochryda słynie ze swoich pereł. W centrum miasta nie sposób przejść kilkunastu metrów, aby nie wpaść na jubilera. I chociaż certyfikat autentyczności przy zakupie pereł otrzymamy tylko w punktach należących do rodzin Talevi i Filevi, okazji do kupienia pereł będzie mnóstwo: od sklepów z biżuterią, przez hotele, po uliczne stoiska.

Tradycja wytwarzania ochrydzkich pereł nie ma jeszcze nawet stu lat. O wiele dłuższą historię mają filigrany ze srebra, a kunszt potrzebny do ich wyrobienia w moich oczach bije perły na głowę!
Filigran to sztuka, polegająca na splataniu ze sobą cieniutkich drucików ze srebra lub złota.Taka jest podstawa. W zależności od regionu druciki albo układa się we wzory i przymocowuje do ramy/podłoża/ściany, albo tworzy się z nich całe przedmioty bądź ozdoby. Jego początki sięgają starożytności; w Macedonii sztuka rozpowszechniła się w średniowieczu, przeżywając kulminację w XVII i XVIII wieku. Do dzisiaj w Europie ta kunsztowna sztuka złotnicza poza Macedonią spotykana jest w Portugalii, na Malcie, w Albanii i Kosowie.

b) ikony

Od produkowanych fabrycznie ikonek mieszczących się do kieszeni spodni, po bogato zdobione, okraszone srebrem lub złotem, ręcznie malowane ikony. W Ochrydzie funkcjonuje kilka otwartych warsztatów, w których artyści umożliwiają podejrzenie, ile pracy wymaga wyrzeźbienie w drewnie najskromniejszej nawet ikony. Najtańsze dostaniemy za jedno euro, ale za prawdziwe dzieła sztuki trzeba będzie zapłacić od kilkudziesięciu do nawet kilkuset euro!

pamiątki macedonia
Prezentacja garnków po macedońsku

c) ceramika i gezve

Do użytku i do ozdoby! Ceramiczne naczynia, bez których nawet najdoskonalszy kucharz nie zdoła powtórzyć smaku macedońskiej kuchni, a także gezve, naczynia do parzenia kawy, od malutkich na porcję espresso, po wystarczające na ugoszczenie kilku gości. Za tymi ostatnimi warto rozglądać się na bazarach, trafiają się perełki!

d) tekstylia i tym podobne

Tureckie wełniane dywany, wzorzyste kapcie, tradycyjne stroje, haremki, chusty… Jest w czym wybierać! Nie wspominając o wszystkich torebkach Gucci i garniturów od Armaniego, od których roi się na targowiskach.

e) instrumenty

A dlaczegóżby nie? Chociaż pomysł sprzedawania turystom tradycyjnych instrumentów nie jest tak powszechny na bazarze w Skopje jak na tureckiej uliczce w albańskiej Kruji, nadal miłośnicy muzyki znajdą coś dla siebie. Gajda (instrument dęty, budzący skojarzenia z dudami lub kozłem), tapan (duży bęben) czy šupelka (drewniany “flet”, obowiązkowe wyposażenie macedońskich pasterzy)… Czy w rodzinie  nie ma przypadkiem utalentowanego muzycznie dziecka?

3. Inne

Jeżeli są tu fani programu Wojny magazynowe emitowanego przez Discovery, którzy zawsze marzyli o takim szperaniu z dreszczykiem emocji w potencjalnie wartościowych rzeczach – zapraszam na macedońskie bazary i do ulicznych straganów! Pośród zardzewiałych rupieci, broni, starych monet, trafia się na prawdziwe kolekcjonerskie cacka. A także… bałkańska muzyka na zwykłych płytkach CD, przegranych metodą domową, za 100-200 denarów…
Osobiście rzadko oddaję się podobnym polowaniom, ale mam słabość do stoisk z książkami. Przeważają stare wydania w języku (wówczas) serbochorwackim, sporo jest po rosyjsku, zdarzają się niemieckie, zwłaszcza filozoficzne. Niemniej, żaden bibliofil nie przejdzie obok takich ruchomych bibliotek obojętnie!

A jakie Ty przywozisz pamiątki z urlopu? Może z ostatniego wyjazdu do Macedonii udało Ci się przywieźć skarb, który nie został wymieniony powyżej? Podziel się!

Subskrybuj
Powiadom o
guest
1 Komentarz
Najnowsze
Najstarsze Najczęściej oceniane
Zobacz wszystkie komentarze
trackback

[…] Co przywieźć z Macedonii? Zajrzyj do tego wpisu! […]